Keramiekprijs voor fragiele schoonheid Paula Bastiaansen maakt po√ętisch porselein

Elegance september 2004/nr. 9

De Nederlandse keramiste Paula Bastiaansen (1953) nam het op tegen oosterse grootmeesters tijdens de prestigieuze Taiwan Ceramics Biënnale en won brons met haar inzending. De jury roemde de fragiele techniek, de materiaalbeheersing en het poëtische karakter van haar werk. Een gesprek met de kunstenares. 'Keramiek is niet bruin en gezellig!'

'In het Verre Oosten is keramiek de hoogste kunstvorm en de keramist zelf een celebrity. Ze leggen de rode loper voor je uit. Ik wist niet wat me overkwam! Heel anders dan in Nederland, jammer genoeg. Deze oeroude kunstvorm verdient beter. Klei is fantastisch materiaal waarmee je onvermoede dingen kunt doen. Toen ik als achttienjarige het werk van keramist Dik Hageman zag, kreeg ik onmiddellijk een geluksgevoel. Dat iemand van een bonk klei zulke mooie objecten kon maken... Fascinerend vond ik dat. Magie bijna. En dat gevoel is nooit meer weggegaan. Ik vroeg of ik bij hem in de leer kon gaan en zo is het begonnen.'

'Op de Koninklijke Academie voor Kunst en Vormgeving in Den Bosch specialiseerde ik me in porselein. Niet zonder slag of stoot, want op de academie werd me te kennen gegeven dat het te lastig voor me was.
Porseleinklei is inderdaad niet het makkelijkste materiaal; het is een soort stopverf dat moeilijk te temmen is. Maar ik heb doorgezet en ondanks alle tegenwerking het eindexamen gehaald.'

'Klei is van zichzelf zwaar materiaal, maar juist in die zwaarte lag mijn uitdaging.
Ik wilde niet zwaar, ik wilde licht. Ik wilde werken met het dunst mogelijke porselein, zo dun dat je het idee krijgt dat het kan wegvliegen. Zo teer dat het er eigenlijk niet is. Ik houd van die transparantie waar het licht doorheen stroomt, het heeft iets immaterieels. De vormen waarvoor ik kies, gaan op in een soort werveling. Voor mijn gevoel raken ze aan iets universeels, zoals het ontstaan van leven.
Het zijn porseleinen bewegingen die doen denken aan de wervelingen in het sterrenstelsel en de melkweg, maar ook aan orkanen en wervelstormen. De natuur is mijn grootste inspiratiebron. De bloesem die van de bomen afdwarrelt, de zee, schelpen.'

'Het duurde jaren voordat ik het juiste procédé vond.
Ik had me teruggetrokken in mijn atelier en liet de exposities voor wat ze waren. Ik bleef wel lesgeven in het Centrum voor Keramische Vorming en ik kreeg twee kinderen. Het moederschap vormde geen belemmering voor het arbeidsintensieve proces. Ik móest gewoon. En op een dag: eureka! Toen ben ik met mijn werk naar de Amsterdamse galerie Carla Koch gestapt en die wilde het exposeren.'

Met succes.
'Het werk werd herkend als iets nieuws en volstrekt unieks. Maar ik heb nog lang niet het ultieme bereikt. Dat ijle in mijn werk blijft mijn doel, ik voel dat ik dat moet maken.'

'De volgende stap is om de afzonderlijke objecten samen te voegen en er een gezamenlijke werveling van te maken. Mijn werk staat nu in Taiwan en in Duitsland en ik ben overstelpt met cadeaus, een geldprijs en een award. Maar het grootste compliment kreeg ik van een Amerikaan die werk van mij had gekocht. Hij vertelde me dat hij elke ochtend als eerste naar mijn kunstwerk kijkt en dan een gelukkig gevoel krijgt. Het is, zei hij, als een vonk die overslaat.
Soms wordt hij 's nachts wakker en ziet hij de maan door het werk heen schijnen. Het ultieme beleven. Mooi vind ik dat.'

Werk van Paula Bastiaansen is te zien en te koop in Galerie Carla Koch, Prinsengracht 510, Amsterdam, 11 september t/m 9 oktober 2004.
Informatie: tel. 020-6390198, www.carlakoch.nl en
www.paulabastiaansen.com